leadspace-spss

تحلیل همبستگی پیرسون و همبستگی اسپیرمن در SPSS

تحلیل همبستگی پیرسون و همبستگی اسپیرمن از پرکاربردترین و ساده‌ترین تحلیل‌ها در SPSS هستند. برای آشنایی بیشتر پژوهشگران و اشاره به جزئیات غالباً ناگفته درباره این آزمون، در این بخش این دو تحلیل را به شما معرفی خواهیم کرد.

گاهی اوقات پژوهشگری علاقه دارد بداند که چه رابطه‌ای بین دو متغیر وجود دارد. برای مثال آیا بین میزان بارش در ۱۰ نقطه با میزان رشد گیاهان در این ۱۰ نقطه رابطه‌ای وجود دارد یا خیر. یا اینکه آیا بین میزان افسردگی افراد با میزان عزت نفس فرد رابطه‌ای وجود دارد یا نه. برای این منظور می‌توان از آزمون‌های همبستگی استفاده کرد. آزمون‌های همبستگی به دو دسته کلی پارامتریک (تحلیل همبستگی پیرسون) و ناپارامتریک (تحلیل همبستگی اسپیرمن) تقسیم می‌شوند. البته چند تحلیل همبستگی ناپارامتریک دیگر نیز وجود دارد که به دلیل کاربرد کم در اینجا توضیحی درباره آن‌ها ارائه نخواهد شد.

تفاوت تحلیل همبستگی پیرسون و همبستگی اسپیرمن

برای بررسی همبستگی باید حداقل دو متغیر داشته باشید. اگر داده‌های شما در سطح فاصله‌ای یا نسبی باشند مانند نمره افسردگی، شادکامی، سن، قد، میزان پرش یک ورزشکار و … از تحلیل همبستگی پیرسون استفاده خواهد شد. همچنین اگر داده‌های شما به صورت رتبه‌ای باشند مانند تحصیلات، سال ورود به دانشگاه، مرتبه شغلی و … از تحلیل همبستگی اسپیرمن استفاده خواهد شد.

نکته مهم: برخی از متغیرها را می‌توان هم به صورت فاصله‌ای یا نسبی به کار برد و هم به صورت رتبه‌ای. برای مثال اگر شما سن آزمودنی‌های خود را به صورت عدد (برای مثال ۲۶، ۲۷، ۲۸) ثبت کرده باشید این متغیر فاصله‌ای است اما اگر به صورت طیف قرار داده باشید (برای مثال ۰ تا ۱۰ سال، ۱۰ تا ۲۰ سال، ۲۰ تا ۳۰ سال) در این صورت این متغیر رتبه‌ایی است.

ضریب همبستگی چه معنایی دارد؟

ضریب همسبتگی همیشه عددی بین ۱ تا ۱- است. ضریب همبستگی بین ۰ تا ۱ به معنی داشتن همبستگی مثبت است و هرچه این ضریب به ۱ نزدیک‌تر باشد همبستگی قوی‌تر است. همبستگی مثبت یعنی با افزایش نمره یک متغیر نمره متغیر دیگر نیز افزایش می‌یابد، مثلاً با افزایش نمره افسردگی نمره اضطراب نیز افزایش می‌یابد. ضریب همبستگی بین ۰ تا ۱- به معنی داشتن همبستگی منفی بین دو متغیر است و هرچه عدد به ۱- نزدیک‌‎تر باشد یعنی همبستگی منفی قوی‌تر است. همبستگی منفی یعنی با کاهش نمره یک متغیر نمره متغیر دیگر کاهش می‌یابد، مثلاً با افزایش افسردگی میزان شادکامی کاهش می‌یابد.

نحوه تفسیر ضریب همبستگی

در بالا گفتیم که ضریب همبستگی بین ۱ تا ۱- است. اما اعداد این ضریب چه معنایی دارند؟ برای مثال ضریب همبستگی ۰٫۴۷ نشان دهنده ارتباط قوی بین دو متغیر است یا ارتباط ضعیف؟ برای تفسیر ضریب همبستگی می‌توان از راهنمای زیر استفاده کرد که در بسیاری از کتاب‌های آماری آمده است:

– ضریب بین ۰ تا ۰٫۲۹ نشان دهنده همبستگی ضعیف

– ضریب بین ۰٫۳۰ تا ۰٫۶۹ نشان دهنده همبستگی متوسط

– ضریب بین ۰٫۷۰ تا ۱ نشان دهنده همبستگی قوی

برخی از موضوعاتی که با استفاده از تحلیل همبستگی انجام گرفته‌اند آورده شده است:

 – رابطه بین سلامت روانی با نمره درسی

 – رابطه بین جذابیت با اعتماد دیگران به فرد

 – رابطه بین رضایت مشتریان از پاسخگویی پرسنل با میزان خرید آنان از فروشگاه

 – رابطه بین عزت نفس با ابتلا به بیماری روانی در دانش آموزان

– رابطه بین ساعات استفاده از اینترنت با نمره کسب شده توسط دانشجویان

نحوه اجرای تحلیل همبستگی پیرسون در SPSS

مثال: فرض کنید که پژوهشگری قصد دارد رابطه بین نمره تحصیلی یک فرد را با میزان اعتیاد اینترنتی او به دست آورد. برای این منظور او نمرات ۲۰ نفر را ثبت می‌کنید و با استفاده از پرسشنامه اعتیاد اینترنتی، نمره اعتیاد اینترنتی این ۲۰ نفر را نیز به دست می‌آورد. در ادامه تحلیل مربوط به این مثال را خواهید دید.

در منوی بالای SPSS به این مسیر بروید:

Analyze>Correlate<Bivariate

تحلیل همبستگی پیرسون و همبستگی اسپیرمن در SPSS

در کادر باز شده دو متغیر خود را انتخاب و از سمت چپ به سمت راست منتقل کنید. سپس تیک گزینه Pearson را زده و سپس Ok را بزنید.

تحلیل همبستگی پیرسون و همبستگی اسپیرمن در SPSS

خروجی SPSS برای شما نشان داده خواهد شد.

تحلیل همبستگی پیرسون و همبستگی اسپیرمن در SPSS

در خروجی ظاهر شده تلاقی سطر اول با ستون دوم با سطر دوم با ستون اول نتایج شما خواهد بود. عدد اول نشان دهنده ضریب همبستگی از که عددی بین ۱ تا ۱- خواهد بود. عدد دوم نشان دهنده معناداری یا P-Value است که اگر کمتر از ۰٫۰۵ باشد نشان دهنده معنی دار بودن رابطه بین دو متغیر است. در اینجا ضریب همبستگی بین نمره افراد با میزان اعتیاد اینترنتی آنان ۰٫۷۳۷- است. این ضریب همبستگی نشان می‌هد که بین این دو متغیر رابطه همبستگی منفی وجود دارد، یعنی با افزایش اعتیاد اینترنتی نمره فرد کاهش می‌یابد. همچنین با توجه به میزان Sig یا همان معناداری، مشاهده می‌شود که رابطه این دو متغیر معنادار می‌باشد.

نحوه اجرای تحلیل همبستگی اسپیرمن در SPSS

مثال: فرض کنید که پژوهشگری قصد دارد رابطه بین میزان تحصیلات و میزان درآمد را بسنجد. برای این منظور او تحصیلات (زیردیپلم، دیپلم، دانشگاهی) و میزان درآمد (۱ تا ۲ میلیون، ۲ تا ۳ میلیون و ۳ تا ۴ میلیون) تعدادی از افراد را گردآوری می‌کند. تحلیل مربوط به این مثال در زیر آمده است.

در منوی بالای SPSS به این مسیر بروید:

Analyze>Correlate<Bivariate

تحلیل همبستگی پیرسون و همبستگی اسپیرمن در SPSS

در کادر باز شده دو متغیر خود را انتخاب و از سمت چپ به سمت راست منتقل کنید. سپس تیک گزینه Spearman را زده و سپس Ok را بزنید.

تحلیل همبستگی پیرسون و همبستگی اسپیرمن در SPSS

خروجی SPSS برای شما نشان داده خواهد شد.

تحلیل همبستگی پیرسون و همبستگی اسپیرمن در SPSS

در خروجی ظاهر شده تلاقی سطر اول با ستون دوم با سطر دوم با ستون اول نتایج شما خواهد بود. عدد اول نشان دهنده ضریب همبستگی از که عددی بین ۱ تا ۱- خواهد بود. عدد دوم نشان دهنده معناداری یا P-Value است که اگر کمتر از ۰٫۰۵ باشد نشان دهنده معنی دار بودن رابطه بین دو متغیر است. در اینجا ضریب همبستگی بین نمره افراد با میزان اعتیاد اینترنتی آنان ۰٫۵۵۳ است. این ضریب همبستگی نشان می‌هد که بین این دو متغیر رابطه همبستگی مثبت وجود دارد، یعنی با افزایش سطح تحصیلات، میزان درآمد نیز افزایش می‌یابد. همچنین با توجه به میزان Sig یا همان معناداری، مشاهده می‌شود که رابطه این دو متغیر معنادار می‌باشد.

30 پاسخ
  1. مطهره امیدی پور
    مطهره امیدی پور says:

    سلام
    آیا می توان (رابطه بین سلامت روانی با نمره درسی گروه۱) رو با (رابطه بین سلامت روانی با نمره درسی گروه۲) مقایسه کرد؟ یعنی گروه ۱ و ۲ باهم مقایسه بشه یا اینکه باید جداگانه بدست آورد و در دو جدول جداگانه این دو رو در مقالات ارائه داد؟ میخام شدت رابطه این دو گروه رو باهم مقایسه کنم.
    ممنون میشم پاسخ بدید.

    پاسخ دادن
    • مدیر پژوهش
      مدیر پژوهش says:

      اینکه آیا آزمونی برای مقایسه میزان همبستگی در دو گروه وجود دارد یا خیر حداقل بنده و همکاران اطلاعی نداشتیم.
      ا

      پاسخ دادن
  2. سیدمحمدرضا خادمی فر
    سیدمحمدرضا خادمی فر says:

    سلام
    مظالبتون بسیار آموزنده بود فقط سوال من اینه که درصورتی که جواب ما بین -۱ تا ۱ باشد اما p ما بیشتر از ۰٫۰۵ و درنتیجه معنا دار نباشد رابطه ما این یعنی ۲ متغییری که درحال مقایسه هستند اشتباه است

    پاسخ دادن
    • مدیر آموزش
      مدیر آموزش says:

      سلام خدمت شما
      وقتی معنادار نباشه به معنی عدم رابطه نیست. یعنی رابطه هست ولی در حدی نیست که معنادار باشه. به عبارت بهتر این رابطه نتیجه تصاوف و شانسه.

      پاسخ دادن
    • مطهره امیدی پور
      مطهره امیدی پور says:

      سلام
      اگر عدد بدست آمده حاصل از همبستگی دارای شدت همبستگی قوی (بالاتر از۰/۹) باشد اما P معنی دار نباشد این به این معنی هست که تعداد داده های ما کمه و خطای آزمایشه. اما اگر برعکس اتفاق بیوفته یعنی شدت رابطه متوسط رو به ضعیف باشد یعنی از ۰/۶ پایین تر باشد ولی P به شدت معنی دار باشد این به این معنی هست که داده های ما زیاد است و همچین خطایی رخ میده. در چنین مواقعی که داده ها زیاده بهتره رگرسیون گرفته بشه اما اگر این کاری نکردید در داخل متن مقاله با توجه به خطای پیش اومده حتما بنویسید که همچین شد و علتش احتمالا به خاطر داده های زیاد یا کم هست.

      پاسخ دادن
  3. سمانه
    سمانه says:

    با سلام،
    برای مقایسه قد افراد با مقادیر عددی بدست آمده از بررسی تصاویر mri هر فرد، باید از تحلیل پیرسون استفاده شود یا اسپیرمن؟
    اگر یک متغیرمان رتبه ای و متغیر دیگرمان فاصله ای باشد، از چه تحلیلی میتوان استفاده کرد؟
    ممنون

    پاسخ دادن
    • مدیر پژوهش
      مدیر پژوهش says:

      برای مقایسه قد افراد با مقادیر عددی بدست آمده شما میتوانید از تحلیل t یا واریانس استفاده کنید. زیرا می خواهید احتمالا میانگین ها را مقایسه کنید. درحالیکه اسپرمن و یا پیرسون همبستگی را مورد بررسی قرار میدهند. اگر نظر شما بررسی همبستگی قد افراد با مقادیر عددی باشد می توایند از پیرسون یا اسپرمن استفاده کنید. اینکه صرف بدانیم یک متغیر رتبه ای و دیگری فاصله ای است نمی تواند اطلاعات کافی باشد تا تحلیل آماری پیشنهاد داد. شما فرضیات خود را مطرح کنید تا تحلیل آماری پیشنهاد دهیم.

      پاسخ دادن
  4. معصومه
    معصومه says:

    سلام مطلبتون واقعا عالی بودند و خیلی خوب توضیح داده شده. دمتون گرم
    یک سوال داشتم من موضوع پروژه م پیش بینی عملکرد تحصیلی براساس سبک شناختی وابسته و نابسته و راهبردهای یادگیری هست. همه متغیرام توزیع ش غیر نرمال دراومد، مشکل ایجاد میکنه یا باید حتما نرمال بشند؟ ممنون میشم جواب بدید.

    پاسخ دادن
    • مدیر پژوهش
      مدیر پژوهش says:

      با سلام و تشکر از محبت و توجه شما دوست گرامی
      اگر توزیع متغیرها غیرنرمال درآمده باشد شما می بایست از آزمون های ناپارامتریک استفاده کنید. ایجاد مشکل از این رو مفهوم داره که تمامی آزمونهای پارامتریک پیش فرض نرمال بودن توزیع متغیرها رو دارند و شما قبل از استفاده از آزمون های پارامتریک باید به آزمون این پیش فرضها و رعایت آنها توجه داشته باشید.

      پاسخ دادن
  5. جعفری
    جعفری says:

    ممنون از مطالب خوبتون.
    خواستم بدونم اگر ما زمان محاسبه همبستگی بین دو متغییر در یکی از متغییرها با محدودیت در دامنه مواجه باشیم چطور میتونیم این محدودیت دامنه را رفع کنیم تا ضریب همبستگی ما از حالت غیر معنی دار خارج بشه؟ اصلا راهی وجود داره؟

    پاسخ دادن
    • مدیر پژوهش
      مدیر پژوهش says:

      با سلام
      محدودیت در دامنه به دلایل مختلفی رخ می دهد که برخی از مهمترین آنها عبارتند از:
      نامتجانس بودن نمونه ها
      دقیق نبودن ابزار اندازه گیری
      عدم پاسخگویی دقیق به سوالات حساس (مانند سوال آیا شما مشروبات الکلی استفاده می کنید؟)
      بنابراین، رفع محدودیت در دامنه بعد از جمع آوری داده ها بی مفهوم است اما این احتمال دارد که اگر نمونه را افزایش دهید تاحدودی این مشکل رفع گردد اما همانطور که گفته شد محدودیت در دامنه دلایل مختلفی دارد که رفع هر کدام از این دلایل مهم است.

      پاسخ دادن
  6. نرگس
    نرگس says:

    سلام ، من میخوام همبستگی بین سوال “آیا در ۱۲ ماه گذشته اقدام به خودکشی کرده اید؟” رو با وضعیت تاهل ” مجرد ، متاهل ، سایر ” رو بررسی کنم . گزینه ها هم بصورت بله و خیر هستش
    از همبستگی اسپیرمن استفاده کردم درسته ؟
    اگر درسته مقدار همبستگی شده (۰٫۲۷-) و مقدار p شده ۰٫۱۴۷
    اینو چطوری باید گزارش کنم ؟

    پاسخ دادن
    • مدیر پژوهش
      مدیر پژوهش says:

      بله با اطلاعاتی که شما ارایه داده اید به خاطر اسمی بودن متغیرها اسپیرمن صحیح است.
      نتیجه بدست آمده نشانگر عدم ارتباط معنادار بین این دو متغیر است. زیرا میزان p بالاتر از ۰/۰۰۱ و ۰/۰۵ است. بین دو متغیر هیچ رابطه معناداری وجود ندارد.

      پاسخ دادن
  7. رستمی
    رستمی says:

    همبستگی بین متغیر فاصله تا پالایشگاه به کیلومتر و اثرات اقتصادی و اجتماعی و زیست محیطی آن را بسنم باید از همبستگی پیرسون استفاده کنم
    و اعداد هم همه یافنی یا مثبت هستند وsig آن ها هم همه از ۰٫۰۵ بیشتر هست واین نشان از تا ثیر نداشتن وهمبستگی نداشتن است

    پاسخ دادن
  8. معصومه
    معصومه says:

    سلام
    خیلی ممنون عالی بود
    فقط یه سوال
    من یه سری داده دارم که بجز یکیشون بقیه نرمال نیستن
    الان برا اون یکی یا بقیه باید از پیرسون استفاده کنم؟.. چون نرماله
    برا بقیشون اسپیرمن؟

    پاسخ دادن
    • مدیر پژوهش
      مدیر پژوهش says:

      با سلام
      بله شما میتونید دقیقا از همین روشی که خودتون گفتید جلو برید، برای اون متغیری که نرمال نیست می تونید از روش اسپرمن استفاده کنید.

      پاسخ دادن
  9. نرگس قیطاسی
    نرگس قیطاسی says:

    سلام .خسته نباشید موضوع پایان نامه من بررسی مقایسه ای کیفیت زندی و صمیمیت زندگی در زوجین استان اصفهان هست الفای کرونباخ گرفتم استاد راهنما گفتن ک ازمون تک متغیره بگیرم میشه راهنمایی کنید از چه ازمونی استفاده کنم؟

    پاسخ دادن
    • مدیر پژوهش
      مدیر پژوهش says:

      سلام
      شاید منظرو ایشون آزمون t تک متغیره است چون با این آزمون هم می توانید فرضیات موضوعی رو که مطرح کردید را آزمون کنید: در لینک زیر آموزش آزمون تی تک متغیره را ارایه کرده ایم که می توانید استفاده کنید
      http://www.irantahgig.ir/?p=61173

      پاسخ دادن
  10. دانشجو
    دانشجو says:

    سلام. تشکر بخاطر مطالب ارزشمندتون.
    موضوع تحقیق من بررسی تاثیر فرهنگ سازمانی بر عملکرد سازمانی هستنش. من باید از چه آزمونی استفاده کنم؟؟؟

    پاسخ دادن
    • مدیر پژوهش
      مدیر پژوهش says:

      با سلام
      به نظر میرسه منظورتون از تاثیر فرهنگ سازمانی بر عملکرد سازمانی همان بررسی رابطه فرهنگ سازمانی با عملکرد سازمانی است که در این صورت شما می توانید از آزمون همبستگی پیرسون استفاده کنید. در حالت پیشرفته تر می توانید از تحلیل رگرسیون نیز استفاده کنید.

      پاسخ دادن
  11. محمد علی
    محمد علی says:

    استفاده از روش آماری رگرسیون و تفاوت استفاده و گزارش آن در فرضیه هایی که به دنبال ارتباط هستند و تاثیر هستند چیست؟

    پاسخ دادن
    • مدیر پژوهش
      مدیر پژوهش says:

      رگرسیون و همبستگی معمولاً برای فرضیه هایی به کار می رود که به دنبال یافتن ارتباط و پیش بینی بین دو یا چند متغیر هستند. فرضیه هایی که اثربخشی یک متغیر را بر روی متغیر دیگر بررسی می کنند آزمونهای خاص خود را دارند مانند کواریانس چند راهه، کواریانس یک راهه، تحلیل واریانس، آزمون تی و موارد دیگر.
      بنابراین، نظر به تجربه و اطلاعات بنده، رگرسیون برای بررسی پیش بینی و ارتباط بین دو متغیر به کار می رود و اگر فردی آن را برای بررسی میزان اثربخشی یک متغیر بر روی یک متغیر دیگر (تحقیق آزمایشی) استفاده نماید اشتباه است و در صورتی که تحقیق از نوع همبستگی و رگرسیون باشد به احتمال زیاد فرضیات خود را اشتباه طراحی نموده است که می بایست فرضیات را تصحیح نماید.
      یک احتمال دیگر این است که محقق بخواهد بعد از اطمینان از تاثیر کذاری یک متغیر بر روی متغیر دیگر (در تحقیق آزمایشی) بخواهد میزان همبستگی و متعاقباً و میزان پیش بینی یک متغیر از روی متغیر دیگر را بررسی نماید.

      پاسخ دادن
  12. رادمان
    رادمان says:

    سلام
    بنده روی تاثیر ویژگی های شخصیتی با عملکرد سازمانی کارمندان دانشگاه بلخ تحقیقی دارم، برای دریافت رابطه معنی داری لطفا ً پیشنهاد بدهید از کدام آزمون استفاده نمایم، نمونه آماری بنده ۷۵ تن می باشند

    پاسخ دادن
    • مدیر پژوهش
      مدیر پژوهش says:

      شما می توانید در کام اول رابطه تک به تک هریک از ویژگیهای شخصیتی را با عملکرد سازمانی به وسیله همبستگی پیرسون اندازه گیری کنید. در گام دوم شما می توانید میزان قدرت پیش بینی ویژگی های شخصیتی از عملکرد سازمانی را از طریق رگرسیون چندمتغیره بررسی نمایید.

      پاسخ دادن

دیدگاه خود را ثبت کنید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>